Het hele verhaal opgesteld door het college van Burgemeester en Wethouders

Grote samenvatting van de analyse.

1. Inleiding

Op 24 januari 2019 heeft de gemeenteraad van Landsmeer besloten een participatieproces uit te voeren om inwoners, ondernemers, verenigingen en maatschappelijke organisaties van Landsmeer te betrekken bij en te informeren over die aspecten van het voorgenomen raadsbesluit over de bestuurlijke toekomst van Landsmeer waar zij nog niet eerder expliciet van in kennis zijn gesteld, te weten:

• dat de raad een bestuurlijke fusie wenst,

• dat de gemeenten Waterland en Edam-Volendam de gewenste partnergemeenten zijn,

• waarom de gemeenten Wormerland en Oostzaan in dit perspectief geen partner zijn.

Het participatieproces vindt plaats in het eerste kwartaal van 2019 en de evaluatie hiervan in de raadsvergadering van maart. De raad willen graag weten of de inwoners voldoende geïnformeerd zijn over het voornemen van de gemeente Landsmeer om een bestuurlijke fusie aan te willen gaan met de twee gemeenten Waterland en Edam-Volendam. Ook wil de raad weten welke ideeën, aandachtspunten en overwegingen inwoners mee willen geven bij de besluitvorming over deze bestuurlijke fusie.

Daarom is besloten om alle circa 9.000 inwoners van 18 jaar en ouder ná de laatste bijeenkomst op woensdag 27 februari een peilingkaart te sturen, voorzien van ieders naam en adres. Degenen die de kaart wilden invullen en terugsturen, konden hierbij gebruik maken van het gratis antwoordnummer dat op de kaart stond.

De vragen

De peilingkaart bestond uit drie vragen. De antwoorden op de eerste drie vragen zijn verwerkt in een ongenummerd bestand zodat de informatie niet verbonden kan worden aan een persoon.

– Bent u voldoende geïnformeerd over het voornemen van de gemeente Landsmeer om een

– Wat wilt u de raad aan ideeën, aandachtspunten, overwegingen meegeven bij de besluitvorming over deze bestuurlijke fusie?

– Waarover wilt u graag aanvullende informatie van de raad?

2. Respondenten

In totaal zijn er 9.000 peilingkaarten door de gemeente Landsmeer verstuurd en 732 weer ontvangen. 8268 kaarten zijn niet teruggestuurd. Dit is een respons van 8,1%.

Percentage respondenten inwoners dorpskern Landsmeer: 87,4% (640 kaarten). Percentage respondenten inwoners dorpskern Den Ilp: 6,9% (50 kaarten).

1Percentage respondenten inwoners dorpskern Purmerland: 3,0% (22 kaarten).

Percentage respondenten die de kaart anoniem indienden: 2,7% (20 kaarten).

Opmerkelijk

Een aantal respondenten van Purmerland willen volgens deze peiling loskomen van de gemeente Landsmeer en fuseren met de gemeente Purmerend. Purmerland ligt geografisch gezien zeer dichtbij Purmerend ligt en vele dagelijkse activiteiten zoals werk, sport en verenigingen zouden plaatsvinden in Purmerend.

3. De eerste vraag

De eerste vraag op de peilingkaart luidde:

“Bent u voldoende geïnformeerd over het voornemen van de gemeente Landsmeer om een bestuurlijke fusie aan te willen gaan met de twee gemeenten Waterland en Edam-Volendam?”

Uitkomsten

Percentage “JA” ten opzichte van het totaal: 34,0% (249 kaarten).

Percentage “NEE” ten opzichte van het totaal: 60,5% (443 kaarten).

Percentage “JA/NEE” ten opzichte van het totaal: 1,5% (11 kaarten).

Percentage “-“ ten opzichte van het totaal: 4,0% (29 kaarten).

Conclusie

Uit deze cijfers kan geconcludeerd worden dat ongeveer twee derde van de respondenten van mening is niet voldoende geïnformeerd te zijn. De informatieavonden zijn als promotieavond voor het voorgestelde plan ervaren terwijl de burgers liever een inspraakavond hadden gezien. Er ontstond tijdens de avond verwarring of het besluit voor de bestuurlijke fusie van Landsmeer, Waterland en Edam-Volendam al is genomen of nog ter discussie staat. De informatie wordt eenzijdig, suggestief of onvolledig genoemd.

4. Uiteenlopende voorkeuren

Respondenten gaven uiteenlopende voorkeuren aan.

– De bestuurlijke fusie van Landsmeer, Waterland en Edam-Volendam:

Voor deze bestuurlijke fusie is 2,8% (21 kaarten).

Niet voor, maar ook niet tegen deze bestuurlijke fusie is 0,6% (4 kaarten).

Tegen deze bestuurlijke fusie is 96,6% (707 kaarten).

2- Samen met Oostzaan-Wormerland: 27,7% (203 kaarten)

Reden: dat deze gemeenten dichterbij Landsmeer liggen en dit de keuze van de inwoners was naar aanleiding van een enquête uit 2015. In die peiling destijds kwam naar voren dat de meeste inwoners van Landsmeer graag een ambtelijke samenwerking met Oostzaan en Wormerland zien omdat dit een gelijkwaardige of soortgelijke en financieel gezonde gemeente zou zijn waarmee het Twiske al wordt gedeeld.

– Samen met Waterland: 5,6% (41 kaarten).

Reden: dat deze gemeente, net als Oostzaan-Wormerland dichtbij Landsmeer ligt en daarom een logische optie is.

– Niet samen met Waterland: 5,4% (40 kaarten)

Reden: dat deze gemeente in een slechte financiële situatie zou verkeren.

Samen met Amsterdam: 27,5% (201 kaarten).

Reden: dat veel inwoners van Landsmeer gericht zijn op Amsterdam vanwege hun werk, een opleiding, cultuur, sport, winkelen en uitgaan. Ook de goede openbaar vervoer verbinding is genoemd. Andere redenen: dat belastingen van de Landsmeerder al onder deze stad vallen, Amsterdam ook graag een groene buffer wil realiseren ten noorden van de stad en deze plannen dus samenvallen met de groen-landelijke motivatie van de gemeente Landsmeer in het proces van fuseren, en Amsterdam veel geld zou hebben om Landsmeer te onderhouden.

Niet duidelijk was of hier een ambtelijke of bestuurlijke fusie werd bedoeld.

– Niet samen met Amsterdam: 3,7% (27 kaarten).

Reden: dat Amsterdam (de bewoonbare stad) zou willen uitbreiden waardoor Landsmeer wegvalt.

– Niet samen met Edam-Volendam: 25,8% (189 kaarten).

Reden: dat deze gemeente ver van Landsmeer ligt. Men vreest slecht openbaar vervoer, langere reistijden voor burgerzaken zoals het ophalen van een paspoort of rijbewijs. Ook wordt het Noord-Hollands Kanaal als belangrijke barrière ervaren. Daarnaast beschouwt men de (politieke) cultuur van de stad Volendam als te verschillend van Landsmeer.

– Zelfstandig gemeente Landsmeer blijven: 6,7% (49 kaarten).

Reden: dat de gemeente Landsmeer financieel gezond zou zijn, de burgerzaken nu goed worden geregeld en er geen noodzaak is om te fuseren.

5. Adviezen, aandachtspunten, overwegingen

Naast verschillende gemeenten als mogelijke fusiepartner geven de respondenten expliciet andere redenen aan die als advies, idee, aandachtspunt en overweging voor de gemeenteraad Landsmeer dienen. De antwoorden die de respondenten hier, verdeeld over vraag twee en vraag drie op de peilingkaart gaven, zijn in deze analyse in zeven thema’ondergebracht.

3 – Meer redenen, criteria, uitleg en informatie nodig: 23,2% (170 kaarten).

Respondenten geven expliciet aan dat er nog veel informatie ontbreekt om tot een goed besluit te kunnen komen of deze bestuurlijke fusie wenselijk is. Men vindt onduidelijk welke criteria de raad heeft gehanteerd om tot dit besluit of voornemen te komen. Ook vragen respondenten naar een duidelijk overzicht van alle voor- en nadelen van deze fusie en mogelijke andere fusies of zelfstandig blijven.16!

– Te weinig inspraak mogelijk, ondoorzichtig en ondemocratisch besluit: 15,4% (113 kaarten).

Respondenten geven expliciet aan dat het besluit of voornemen tot deze bestuurlijke fusie onvoldoende in samenspraak met de burger is genomen. De raad is vaag, onduidelijk en ondoorzichtig geweest in het verstrekken van neutrale en objectieve informatie waardoor respondenten het gevoel hebben dat zij niet bij dit besluit zijn betrokken terwijl dit wel het geval zou moeten zijn. Respondenten vragen zich af of deze bestuurlijke fusie nu een voornemen of een reeds genomen besluit van de gemeente Landsmeer is. Zij hebben niet het gevoel dat zij zelf nog inspraak hebben en tegen de voorgenomen fusie kunnen stemmen.

– Er is een referendum nodig: 5,7% (42 kaarten).

Respondenten geven expliciet aan dat er een referendum nodig is om de burger de kans te geven zich uit te spreken over de wens of Landsmeer een bestuurlijke fusie met Waterland en Edam-Volendam moet aangaan.

– Ambtelijke fusie/samenwerking in plaats van een bestuurlijke fusie: 17,0% (124 kaarten).

Respondenten geven expliciet aan dat zij twijfels hebben bij het voornemen een bestuurlijke fusie aan te gaan met Waterland en Edam-Volendam. Zo is er vaak wel begrip voor de fusie, maar willen zij van Landsmeer dat er een vorm van zelfstandigheid en eigen identiteit bewaard blijft. Ook noemen zij de optie om eerst ambtelijk te fuseren en na enkele jaren bestuurlijk.

– Financiële overwegingen om niet te fuseren: 7,5% (55 kaarten).

Respondenten geven expliciet aan dat er financiële overwegingen zijn om niet te fuseren. Uit een recente publicatie zou blijken dat het fuseren van gemeenten veelal geen financiële voordelen oplevert, maar daarentegen veelal geld kost. De respondenten vermoeden dat dit voornemen om bestuurlijk te fuseren de gemeente uiteindelijk veel geld kost en dat deze kosten voor de rekening van de burger komen.

– Zorgen over de (gemeentelijke) voorzieningen in Landsmeer: 10,9% (80 kaarten).

Respondenten geven expliciet aan dat zij vragen hebben over verschillende voorzieningen in Landsmeer. Zo vragen zij zich af of het gemeentehuis een servicepunt in Landsmeer blijft, er (betaalbare) woningen komen, de belastingen niet zullen verhogen en er genoeg zorgvoorzieningen in de buurt blijven. Respondenten geven aan dat zij deze voorzieningen een voorwaarde vinden voor Landsmeer en de toekomstige fusie.

– Uitstel van het besluit nodig: 1,0% (7 kaarten).

Respondenten geven expliciet aan dat zij uitstel van het besluit nodig achten omdat de beslissing nu overhaast lijkt te worden genomen. Ook geven respondenten aan het besluit te willen uitstellen omdat de gemeenten Oostzaan en Wormerland nu de ambtelijke 4samenwerking evalueren. Wellicht zou het mogelijk zijn om in de nabije toekomst een samenwerking aan te gaan met gemeente Landsmeer.

6. Aanvullende informatie gewenst

De derde vraag op de peilingkaart bood de inwoners van Landsmeer de gelegenheid aan te geven waarover zij nog aanvullende informatie betreffende deze fusie van de raad wensten te krijgen. Dit zijn de wensen van de respondenten.

1. Overzicht van alle mogelijkheden met betrekking tot een fusie: welke gemeente is een optie, welke gemeente niet (en waarom niet) en wat zijn alle voor- en nadelen van iedere fusie-optie.

2. Alle voor- en nadelen van fuseren, zowel ambtelijk als bestuurlijk.

3. Zorgen over de identiteit van Landsmeer: wat gebeurt er met de beslissingskracht, de afstand tussen de burger en het bestuur en de zelfstandigheid van de gemeente?

4. Wat is er gebeurd met de uitslag van de enquête uit 2015 waaruit bleek dat de inwoners van Landsmeer graag een ambtelijke fusie met Oostzaan en Wormerland zien?

5. Het is op het moment onduidelijk of er nog sprake is van een voornemen om te fuseren of dat het besluit al door de gemeente Landsmeer is genomen. Is er nog inspraak (van de burger) mogelijk?

6. Het is op het moment onduidelijk of de gemeenten Edam-Volendam en Waterland ook willen fuseren met Landsmeer.

7. Willen andere omliggende gemeenten zoals Oostzaan en Wormerland of Amsterdam fuseren met Landsmeer en waarom wel/niet?

7. Advies van respondenten aan de raad

Bloemlezing uit adviezen van de respondenten aan de raad:

1. Heroverweeg de ambtelijke samenwerking met Oostzaan-Wormerland zoals dat uit de enquête uit 2015 als voorkeur van de inwoners van Landsmeer is gebleken.

2. Fuseer niet met gemeente Edam-Volendam vanwege de grote (politieke) cultuurverschillen en de letterlijke afstand tot Landsmeer.

3. Informeer de inwoners van Landsmeer tijdiger, veelzijdiger en gedetailleerder over alle mogelijke opties tot fuseren.

4. Heroverweeg een fusie met Amsterdam.

5. Heroverweeg een ambtelijke fusie tegenover een bestuurlijke fusie